logo
  Алматы облыстық, қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық газет

АҚЫНДАР ТҮСТІ АЙТЫСҚА

Аудандық Мәдениет үйінде «Тәуелсіздік тағылымы» атты жас ақындар айтысы өтті.

ҰЛЫ ДАЛАНЫҢ ҰЛАНЫ қазақ күресінен «Жетісу бөрісі» атанды

 Талдықорған қаласындағы «Жас­тар» спорт сарайында Тәуел­сіз­діктің 25 жылдығына орай облыс әкімінің жүлдесі үшін қазақ кү­ресінен «Жетісу бө­рісі» өз мәресіне жетті. Аталмыш до­дада он алты аудан, үш қаладан ірік­теліп келген отыз…

Қызыл тіл жанның мияты

  ҚР Парламенті Мәжілісінің депутаты Серік ҮМБЕТОВ: Серпінді даму жолына түскен Қазақстан Республикасы жыл соңында айтулы мерейлі дата – Тәуелсіздігінің 25 жылдығын атап өтеді. Халқымыз үшін осынау ширек ғасырлық мерейтойдың…

Адаманан емес, Алладан ұял

Адам баласы өз мінез-құлқы арқылы өз­ге­ден ерекшеленіп, жақсы да, жаман да бо­ла алады. Ал адамға Алладан нығмет етіл­ген көркем мі­нез­дің бірі ол – ұят. Ұялу ар­қылы әр пенденің жү­регі жылып,…

«ӘУЛИЕ АТА» – жеңімпаз

Талдықорған қаласында ұлттық ат спорты түрлерінен ел чемпионаты өз мәресіне жетті. Аталмыш додада рес­публикамыздың он бес командасы бақ сынап, бір апта бойы Жетісу жерін дүбірге бөледі.

Көрермен назарында – «Сыған серенадасы»

Дарыны дара, жалыны сұрапыл композиторды консерваториядан шығарып жіберді. Өмірдің өктемдігі мен адамдардың қысастығынан қажыған қайран сазгер тағдырын болжап берген сыған сұлуларына ілесіп кетті. Мәдениетімен танысып, өнерін тамашалап жүріп қазақ халқының…

Бірлескен іс жемісті болмақ

Қоғамдағы күрмеуі қиын шаруалардың түйткілін шешу тікелей қоғамдық кеңес мү­ше­леріне жүктелген міндет.

Жауапкершілігі зор міндет

Мемлекеттік қызметкер болудың өзі үлкен жауап­кер­ші­лікті талап ете­ді. Тіпті, сөйлеген әр­бір сөзі­ңіз, жүріс-тұ­ры­сыңыз, соңында үстіңізге іл­­ген киі­міңіз де мінсіз болуы тиіс.

АЛАҢДАҒЫ АЗАТТЫҚ РУХЫ

Бәрінен де бостандық бағалы. Бәрінен де азаттық қымбат. Әсіресе, үш ғасыр отарлық езгіден еңсе көтере алмаған Алаш баласы үшін еркіндіктің орны ерекше. Бәрінен бұрын жүрек түбінде жалын атып, буырқана жөнелетін…

Қазақтың қанын тулатқан

Сайын даланың төсін тұлпарлар тұяғы дүбірлетуде. Ілкім заманнан бері іргедегі елдер қазақ атқа қонса тіксінетін. Бірақ ешкімге соқтықпай жай жатқан ел жасағын ертіп, шашақты найзасын қолына ұстап, тыныш күнде түрен…

Жас ғалымдарға ашылған жол

Тәуелсіздік – тәу етер киелі ұғым. Ол ең алдымен хал­қы­мыз­дың бостандыққа ұм­тыл­ған асқақ армандары мен қай­сар рухының жемісі.

«Алтын Адамның» Құпиясы

Жуырда «Есік» мемлекеттік тарихи-мәдени қорық-музейінде «Алтын Адамның» құпиясы» атты жинақтың тұсаукесері болды. Ел Тәуелсіздігінің 25 жылдығына арналған бұл игі шараға белгілі тарихшылар мен этнографтар, мәдениет өкілдері қатысты.

Айтыстың алтын діңгегі

Қазақтың айтыс өнері – Жаратқан Алланың берген сыйы. Мұндай нығмет әлемнің өзге елдерінде жоққа тән. Шымыр шумақ пен тапқыр әзілді орайластырып, ойындағысын ашып айту сайын даланың сағым жүзген келбетінен сыр…

«Бөрілер» белдесуге дайын

«Жастар» спорт сарайында Тәуелсіздіктің 25 жылдық мерекесіне орай қазақ күресінен «Талдықорған бөрісі» іріктеу турнирі өтті. Қала әкімінің жүлдесіне арналған бұл жолғы айтулы додаға 30 балуан қатысып, өзара күш сынасты.

АРҚАДАН АЛАТАУҒА ЖЕТКЕН ӨНЕР

Ұлттық рухани іргетасымыздың берік бекіп, адамгершілік-иман­дылық ұстаным­дардың қалыптасуына тәуел­сіздік құрдасы Қалибек Қуанышбаев атындағы мемлекеттік академиялық қазақ музы­ка­лық драма театрының қосқан үлесі зор. Небір өтпелі кезеңді басы­нан кешірсе де өз биігін…
Жылыту маусымы қорытындыланды

Жылыту маусымы қорытындыланды

Облыс әкімі Амандық БАТАЛОВТЫҢ төра­ғалығымен өткен бұл жолғы жиында был­тырғы жылыту маусым...

Толығырақ ...

ҚОҒАМ ДЕРТІМЕН КҮРЕС ортақ міндет

ҚОҒАМ ДЕРТІМЕН КҮРЕС ортақ міндет

Әрқайсымыз үшін «Сыбайлас жемқорлыққа жол жоқ» – деген ұран етенеден та­ныс. Б...

Толығырақ ...

Бекзат өнердің бесігі

Бекзат өнердің бесігі

Халқымыз ғасырлар бойы мәдениеті мен өнерін, дәстүрі мен асыл мұрасын алтын бесігінде тербетіп келе...

Толығырақ ...

Алдаспан ақын ардақталды

Алдаспан ақын ардақталды

«Өсетін елдің әкімі ақынына жақын болатынын» ха­лық айтады. Қалып айтпайды. Оның ай...

Толығырақ ...

Ірі жобаның іргетасы қаланды

Ірі жобаның іргетасы қаланды

Іле ауданына қарасты Байсерке ауылы аймағында негізін қалайтын бүкіләлемдік компания «ЛУКОЙЛ&...

Толығырақ ...

120 пәтер берілді

120 пәтер берілді

Елбасының «Нұрлы Жол» бағдарламасы аясында қала тұрғындарын баспанамен қамтамасыз ету м...

Толығырақ ...

КЕЛЕШЕК КІЛТІ КЕМЕЛ БІЛІМДЕ

КЕЛЕШЕК КІЛТІ КЕМЕЛ БІЛІМДЕ

Күні кеше Қарасай ауданының орталығы Қаскелең қаласындағы Мәдениет үйінде Қазақстан Республикасы Біл...

Толығырақ ...

Бюджетке өзгерістер енгізілді

Бюджетке өзгерістер енгізілді

Облыстық мәслихаттың VI шақырылымының кезектен тыс II сессиясы өтті. Оған облыс әкімі Амандық Батало...

Толығырақ ...

Даланы жандандырған 100 қадам

Даланы жандандырған 100 қадам

Елдің экономикалық дамуына серпін беретін 5 институттық реформаны жүзеге асыру бағытындағы «10...

Толығырақ ...

Жеңістің жетпіс бірінші көктемі

Жеңістің жетпіс бірінші көктемі

Сұрапыл соғыс салып кеткен сан миллион жауынгердің жүрегіндегі суық сызды Жеңістің құрметіне жанған...

Толығырақ ...

Жамбыл – жырдың алыбы

Жамбыл – жырдың алыбы

Қазақ әдебиеті мен тарихында аты бедерленіп, хаты айшықталған әр тұлға – өз заманының перзенті...

Толығырақ ...

Тыныштық күзетінде

Тыныштық күзетінде

Сайын даланың тө­сінде салтанатпен ғұмыр кешкен елдің тыныш­тығын күзету – ер-азаматты...

Толығырақ ...

МӘДЕНИ МҰРАНЫ АРДАҚТАҒАН

МӘДЕНИ МҰРАНЫ АРДАҚТАҒАН

Жеңіс мерекесі қалада жан-жақты аталып өтті. Ар­­дагерлеріміздің арамызда барына қошемет кө...

Толығырақ ...

Мол өнім негізі

Мол өнім негізі

Сарқан ауданы Амангелді ауылдық округіндегі «Алмалы» сер­­­вис­­тік...

Толығырақ ...

ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ ТАБЫС КЕПІЛІ

ОЗЫҚ ТЕХНОЛОГИЯ ТАБЫС КЕПІЛІ

Көктемгі егін егу науқанына кіріскен облыс егіншілеріне, дала өн­дірісінің озық технологияларын...

Толығырақ ...

Ержүрек ерлер

Ержүрек ерлер

От пен суды қатар кешіп, басын бәйгеге тік­-кен­дер ел есінде мәңгі сақталмақ, жат­тал&s...

Толығырақ ...

ЕЛ ПРЕЗИДЕНТІ ЖЕР КОДЕКСІНДЕГІ ТҮЗЕТУЛЕРГЕ МОРАТОРИЙ ЖАРИЯЛАДЫ

ЕЛ ПРЕЗИДЕНТІ ЖЕР КОДЕКСІНДЕГІ ТҮЗЕТУЛЕРГЕ МОРАТОРИЙ ЖАРИЯЛАДЫ

Кеше Қазақстан Респуб­ли­ка­сының Президенті Нұрсұлтан Назарбаев Жер кодексінің қо­...

Толығырақ ...

Жеңісті жақындатқан жауынгерлер

Жеңісті жақындатқан жауынгерлер

Сұрапыл соғыс жылдары майдан даласында елі үшін қасық қаны қалғанша шайқасқан кешегі жауынгер, бүгі...

Толығырақ ...

ЖАНЫ НӘЗІК, РУХЫ ӨР

ЖАНЫ НӘЗІК, РУХЫ ӨР

Отан қорғаушылар күнінде арқа сүйер ер-азаматтарымызды құттықтап, олардың ел ал­дын­дағы ер...

Толығырақ ...

Мен, мен едім, мен едім...

Мен, мен едім, мен едім...

Қайратына мінсе қара сөзбен қабырғаңды қайыс­ты­рып, шерленгенде шарайна жерді шайқар, айбат...

Толығырақ ...

Отан қорғау жолындағы отбасы

Отан қорғау жолындағы отбасы

Адам баласы тағдырының қалай жалғасатынынан хабарсыз. Сонда да болса жақсылықтан үмітті пенде дұрыс...

Толығырақ ...

Бірінші тоқсан қорытындыланды

Бірінші тоқсан қорытындыланды

Облыс әкімі Амандық Баталовтың төра­ғалығымен өткен жиында облыстың әлеу­меттік-экономикалы...

Толығырақ ...

ӘН-КҮЙ ӘУЕЛЕДІ

ӘН-КҮЙ ӘУЕЛЕДІ

Еліміздегі бірлік пен берекенің, бейбітшілік пен ты­ныштықтың айқын үлгісі мамыражай мамыр айым...

Толығырақ ...

ЖОҒАРЫ ДАЙЫНДЫҚ БАЙҚАЛДЫ

ЖОҒАРЫ ДАЙЫНДЫҚ БАЙҚАЛДЫ

Алматы облысының Заречный кентінде Елбасы – Қазақстан Қарулы Күштерінің Жоғарғы Бас Қолбасшыс...

Толығырақ ...

Ынтымағы жарасқан

Ынтымағы жарасқан

Көпұлтты отбасы қазір ешкімді таңғалдырмайды. Ынтымақ, бірлігі жарасқан елімізде ұлттардың араласуы...

Толығырақ ...

ЖЕРІМІЗ МЕРЕКЕЛІ, ЕЛІМІЗ БЕРЕКЕЛІ

ЖЕРІМІЗ МЕРЕКЕЛІ, ЕЛІМІЗ БЕРЕКЕЛІ

1 мамыр – Қазақстан халқының бірлігі күні қарсаңында Талдықорған қаласы Достық үйінің мәжіліс...

Толығырақ ...

Ақ желеңділер үлесі

Ақ желеңділер үлесі

Адамзаттың игілі үшін жан сала қызмет көр­сету­шілердің бірі – дәрігерлер. Дені сау ад...

Толығырақ ...

Ардагерді ардақтады

Ардагерді ардақтады

Адамзат тарихындағы ең зұлмат соғыстың артта қалғанына биыл 71 жыл. Нағыз табандылық пен батырлықтың...

Толығырақ ...

САЗӨНЕРІНІҢ САҢЛАҒЫ

САЗӨНЕРІНІҢ САҢЛАҒЫ

Тарыққанда тығырық­тан шығарар, қамыққанда мұң тарқатар, қуанғанда көңіліңді көкжиекпен астастыр...

Толығырақ ...

Жүрек жылыуы

Жүрек жылыуы

«Тағдыр – тара­зы­сы­ның» келесі кейіп­кері­мен сұхбаттасу ма...

Толығырақ ...

 obl  taldykorgannew zhetysutvlogo   alataulogo
3762
zharnama
Сенбі, 23 Сәуір 2016 00:00

Адаманан емес, Алладан ұял

 
Дауыс бер
(0 бағалау)

Адам баласы өз мінез-құлқы арқылы өз­ге­ден ерекшеленіп, жақсы да, жаман да бо­ла алады. Ал адамға Алладан нығмет етіл­ген көркем мі­нез­дің бірі ол – ұят. Ұялу ар­қылы әр пенденің жү­регі жылып, мейірімі ар­та түседі. Өзін жаман іс­терден тыйып, жақ­сы­лық­қа жол салады. Күнәдан бойын аулақ са­лып, опа­сыздықтан қаша­ды. Сол арқылы адам­дар жа­мандықты тамыры­мен құртып, жан-жа­ғына жақ­сы­лықтың ұрығын жаяды. Ал бүгінгі таңда ай­нала­мыз­дан бай­қап жүр­ген те­ріс қы­лық­тар мен көр­генсіз кө­­рініс­терді неге жат­қы­замыз?! Бұл ұят се­зі­мінің азайып, жүректегі жы­лы­­лық­­тың жо­­ғал­­ғаны дер едік. Оның себебі ұят­­­тың ақи­қатын біл­мей, орын­сыз қым­­­сынып, теріс қы­лық көр­сет­­кен­дер­ден болса керек.

«Ұлдың ұяты – әкеге, қыздың ұяты – шешеге» деген бабалар ұят­тың қадірін терең түсінген. Ба­лаларын туғаннан тәрбиелеп, ұр­пақ арын жасынан сақтау ке­рек­­ті­гіне ерекше мән берген. Ата-ананың ақылын тыңдап, үлкен­дер­дің үлгілі сөзіне қанған бала олар­­дың оңды қылығына еліктеп өскен. Ата-әжелерімізден ұят ұғымы арқылы тәрбие алғанымыз бәріміздің есімізде. «Сұғанақтық жасама, кісінің ала жібін аттама, үлкеннің жолын кеспе, ұят бола­ды» деген сөздерді жиі естідік. Қазіргі балалар сол сөздерді біле ме екен?! Қазіргі ата-ана айта ма екен?! Олар өзі көрген тәрбиені баласына беруі тиіс еді. Ата-ана айтса неге арсыз қыз бен ұятсыз ұлдың қарасы көбейіп барады. Белгісіз...

Ұят адам баласының шынайы бетбейнесін көрсетіп, болмысы мен табиғатынан сыр береді. Ұялу арқылы пенденің келбеті өңді, әр ісі оңды болады. Жан дүниесі тазарып, тәртібі тү­зе­леді. Қазіргі күйімізге қарап күйі­несің. Бұрында бабаларымыз ұятты ал­дыңғы орынға қойған. Ұлы мен қы­зының тәрбиесін қа­таң бақы­лап, өздері шалыс бас­паған. Со­ның арқасында ар­сыз­дықтан ау­лақ болған. Ұятпен бір ауыз сөзге тоқтап, мұң мен қасі­ретті сейілт­кен. Қазіргі қоғамда қайғыдан қан жұтып, жолы­мыз­ды жаман­дықтан құрауымыз – сол үрдісті жоғалтуымыздың дә­лелі.

Иә, қазір басымызға төнген былықтан аяқ алып жүре алмай­тын халге жеттік. Надандығымыз көбейіп, адамдығымыз азайып барады. Еркегі бұғаусыз, әйелі тұрлаусыз, қарты қадірсіз, баласы әдепсіз күйге жеткендейміз. Бізді бұл күнге ешкім алып келмеді. Өз-өзімізді күйреттік, бабалар ұс­танған «өлімнен ұят күшті» ұғы­мын шатастырып алдық. Қай жер­де ұялып, қай жерде қымсыну ке­ректігін білмей, ұятымызды же­тімсіреттік. Жаратушыдан емес, жаратылғаннан ұялып, ар­сыз қимыл жасауға көштік.

Ұят дегеніміз ең алдымен – Алладан қорқу. Бұл тәмсілді ұс­танған текті ұрпақтың қарасы аз. Бастысы адамның алдында ұятқа қал­мауды мақ­сат етіп, керек бол­са сол үшін жи­­­ған-тергенін де таратудан тайын­бай­тын болды. Мәселен, үйге қанша қонақ келсе де дастарқаны жаю­лы, асы қоюлы тұрмаса ол қазақ үшін өліммен бірдей. Өздері сүйек-саяқ мүжіп отырса да, кел­ген кісіден ұят деп тәтті тағамын баласынан тығып, сүрленген етін сол үшін сақтап отыратын біздің қазақ еді. Баласы үйленсе, бәлен­шеден ұят деп, барымен ұлының тойын дүркіретіп өткізеді. Жағ­дайы жетпесе де асырып қонақ күтеді. Ол аз десеңіз, құдалардан ұят деп Алла тыйым еткен сай­тан­ның суын сыйластық үшін сі­міреді.

Баға көкке шарықтап, баққан малы арықтап жатса да балам ел қатарлы жүрсін, әйтпесе доста­рынан ұят деп көлігін әперіп, көрігін құртып жүрген де – қазақ. Қазақ қана көршісінен болмаса туысынан ұялып, жоқтан барды құрайды. Ұятқа бола қарызға батып той жасап жүрген бізді шетелдіктер көрсе жата қалып күлері анық. Себебі, оларда ұят сө­зінің мәні де, мағынасы да бас­қа. Қарызданып болсын үйін, мә­шинесін алатын ол – тағы қа­зақ. Сонда ойланып көріңізші, сәл еңбектенсек, соның бәріне қа­рыз­данбай-ақ жетуге болады емес пе?! Жоқ болмайды екен. Неге? Ұят болады себебі. Кімнен ұяла­мыз десек, сол баяғы ағайын-туыс пен көрші-қолаң.

Міне, осылай адамнан ұяла­мыз деп Алла алдындағы ары­мыз­ды ысырып жатқан жайымыз бар. Сонда өзгеден ұят деп харам су ішерде Алла алдында неге арланбасқа?! Әкем көріп қой­ма­сын, шешем байқап қоймасын ұят болады деп шылым шеккенде Жаратушының бақылап тұрғанын неге ескермеске?! Осы біз ұят ұғы­мын теріс қабылдап, шатас­тырып алмадық па?! Адамнан ұялу Алладан ұялудан күшті бол­са, иманның тозғаны. Ата дініміз осылай түйеді. Сонда қалай, біз­дің иманымыз әлсіреп, дидары­мыз­дың ашық болмағаны ма?!

Алладан ұялу оның ұсынған жолымен жүріп, тыйымдарын түгелімен білу болып саналады. Өзін адаммын, оның ішінде мұ­сыл­манмын деген әрбір жан ал­ды­мен ұяттың осы түріне көңіл бөл­­гені жөн. Ал ол қалай жү­­зеге асады? Ол Жа­рату­шы­дан өзге жара­ты­лысқа жа­лынбау, кө­зі­мізді, құла­ғы­мыз­ды, тілімізді күнәдан тыйып, Алла харам еткен нәрселерден бас тар­ту арқылы ар­лану болады. Ал біз кө­зі­міз­ді қызарғаннан, құлағы­мызды өсектен тыйып, тілімізді тар­тып жүрміз бе?! Ішімізді харам астан сақтадық па?! Жоқ! Мі­не, бұл біздің Жаратушы ал­дын­дағы ұятымызды жоғалт­қанымыз. Ең алдымен ұяттың ақиқаты осында келіп тіреледі. Біз адамнан қысылмай, Ал­ла­ның алдындағы ұят сезімін мо­лайтудың жолын іздеуіміз ке­рек. Ал ұятты күшейту үшін Ал­ла Тағаланың құдіретіне бас иіп, көзімізді неге қаратып, кеу­демізге нені тоқып жүрге­ні­міз­ді сезінуіміз керек.

Әрине, адамнан ұялудың өз жөні тағы бар. Данышпан Абай: «Алладан қорық, пенде­ден ұял», – дейді. Ол адам­гер­шілік пен жомарттықтан туын­дайды. Қысылудың бұл түрі арқылы да ешкімге зиян кел­тір­мей, жамандық жасаудан тыйыламыз. Адамға деген ұят кемігенде ащы тіл толып, өсек пен ғайбат шығады. Кекету, келемеждеу көбейеді. Алланың соңғы елшісі Мұхаммед (с.ғ.с): «Ұят пен иман тығыз байла­ныс­та. Егер ұят кетсе, екіншісі де бірге кетеді», – деп ұяттан айырылған адамның имансыз болатынын айтқан. Міне, сон­дықтан мұның астарында Жа­ра­тушыдан қорқу және оны жақсы көру қасиеттері жатыр.

Адам баласының Алладан қорқып, өзінен ұялуы өзінің ар-намысын сақтауы. Ғалым­дар­дың зерттеуінше өзгеге қара­ғанда өзінен көбірек ұялатын адамдар үшін жақсылықтың жолы ашылатын көрінеді. Ойым­ды қорытатын болсам қазақтың әр сөзі құнды, әр тыйымы тәлімді. Бабаларымыз құдайдан қорқып, ұят сөзін ұлықтағаны үшін осынау ұлы даланы еншіледі. Енді біз сол ұлы халықтың ұрпағы деген абыройымызға дақ түсіріп, ұятымызды қашырып, арсыз атанбау үшін ұятсыздықпен арпалысуымыз керек-ақ. Ұя­лып жүріп ұяң болайық, шы­найы ұяттың ақиқатын білейік. Әйтпесе... Ұят болады!

Құралбек Сәбитов

Оқылды 443 рет Қайталау: Жексенбі, 24 Сәуір 2016 13:15
Тағы осы тақырып бойынша: « АЛАҢДАҒЫ АЗАТТЫҚ РУХЫ

Күнтізбе

« Сәуір 2018 »
Дсб Сб Срб Бсб Жұм Снб Жек
            1
2 3 4 5 6 7 8
9 10 11 12 13 14 15
16 17 18 19 20 21 22
23 24 25 26 27 28 29
30            

Сайтта: 66 қонақ

Курс валют доллара евро рубля в Казахстане